İZMİR ELEKTRİK FABRİKASI KAMUNUNDUR.

KENT KİMLİĞİNİN ÖNEMLİ BİR BİLEŞENİ VE ÇOK YÖNLÜ MİRASI
İZMİR ELEKTRİK FABRİKASI KAMUNUNDUR.
1928 yılında İzmir’in elektrik ihtiyacını karşılamak amacıyla kurulan yeni Cumhuriyetin ürünü,
kentin sanayi, mimari ve kültür mirası olan ELEKTRİK FABRİKASI yine birilerine peşkeş çekilmek
üzere.
Alsancak’ta, limanın arkası, havagazı fabrikasının yanı başında olan, İzmir’in elektrik ihtiyacını
karşılayan önemli bir fabrikanın 10 bin 720 m2 üzerine kuruluydu. İzmir Elektrik Fabrikası inşa
edildiği dönemin mimari ve endüstriyel özelliklerini yansıtmasının yanı sıra genç Cumhuriyet’in
kalkınma hamleleri arasında sayılabilecek olmasından dolayı tarihi değere de sahiptir.
1925 yılında yerel yönetim tarafından, 1913 yılında imzalanan yabancı ortaklığa imtiyaz veren
sözleşmeye dayanılarak Belçikalı bir şirkete elektrik üretimi amacıyla fabrika kurma hakkı
verilmiştir.
18 Ekim 1928 günü hizmete açılan fabrika, taş kömürü ve linyit kömüründen elektrik
üretmekteydi. Üretilen elektrik, kentte sanayinin gelişmesine, kentin ana caddelerinin
aydınlatılmasına ve atlı tramvay yerine elektrikli tramvayların kullanılmaya başlanmasıyla
ulaşımın güçlenmesine katkı sağlamıştır.
27 Temmuz 1943 tarihinde yayınlanan kanun kapsamında kamulaştırılarak, 1944 yılında İzmir
Belediyesi’ne devredilmiştir. Fabrika İzmir Belediyesi’nden ETİ Bank’a, oradan da Türk Elektrik
Kurumu’na geçti ve 1989 yılında da kapatıldı.

Söz konusu yerle ilgili olarak 2018 yılından bu yana Kent Savunuculuğu içinde yer alan Konak
Kent Konseyi olarak yerin Özelleştirme İdaresi tarafından 23 Ocak 2018 tarihinde ihaleye
çıkarıldığını öğrenerek karşı çıkmıştık.
Aradan geçen 6 yıldan sonra 2024 yılında yine Özelleştirme İdaresi, bu kez de Fabrika ve alanın
imar planlarının “Ticaret ve Turizm alanı, Trafo alanı ve Yaya Yolu” olarak değiştirilmesi talep
edildi.
12 Mart 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile Konak ilçesi
Umurbey Mahallesi’nde bulunan alanın ticaret ve turizm odaklı yapılaşmaya açılmasına yönelik
plan değişikliği ile alanın mevcut kamusal kullanım yaklaşımının ortadan kaldırıldığı, yapılaşma
yoğunluğunun artırıldığı ve tarihi yapının çevresinin ticaret ve turizm odaklı yüksek yoğunluklu
yapılaşmaya açılarak birilerine peşkeş çekilmekte ve bugüne kadar ki endişelerimizi haklı
çıkarmaktadır.
Alana ilişkin Konak Kent Konseyi olarak talebimiz nettir; alan KAMUNUNDUR, İmar planlarında
kültürel kullanıma ilişkin olarak ayrılmıştır, ÇOK YÖNLÜ BİR MİRASTIR. Kentin eksiği olan
modern sanat müzesi, sanayi müzesi ve kütüphane gibi kamuya hitap edecek şekilde
işlevlendirilmelidir. Bu konuda İzmir Büyükşehir ve Konak Belediyelerimizin itirazlarının sonuna
kadar yanındayız. Kentin silüetini değiştirecek, Basmane Çukuru için, Zorlu AVM için nasıl
direndiysek bu mücadelede de kentlileri yan yana durmaya çağırıyoruz.

Ege Kent Konseyleri Birliği ve
Konak Kent Konseyi Başkanı

Hamit Mumcu