Aydan YALÇIN
Basın kartı adaletsizliği İzmir’de yeniden gündemin merkezine oturdu. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin İZELMAN otoparklarını ücretsiz kullanım hakkını yalnızca belirli gazetecilere tanıması, medya camiasında büyük tepki çekti. Özellikle küçük medya kuruluşlarında çalışan gazetecilerin sistem dışına itilmesi “basında sınıf ayrımı” tartışmasını alevlendirdi.
İzmir’de Basın Kartı Tartışması Yeniden Alevlendi
Son günlerde İzmir basın camiasında en çok konuşulan konuların başında İZELMAN otoparklarının ücretsiz kullanımı geliyor.
İzmir Büyükşehir Belediyesi Meclisi’nden geçen uygulamayla birlikte gazetecilere ücretsiz otopark hakkı tanındı. Ancak uygulamanın detayları ortaya çıkınca tartışma büyüdü.
Çünkü bu haktan yararlanabilmek için iki temel şart getirildi:
- Gazeteciler Cemiyeti üyesi olmak
- İletişim Başkanlığı tarafından verilen resmi basın kartına sahip olmak
İşte tam bu noktada medya sektöründeki yıllardır süren “basın kartı adaletsizliği” yeniden ülke gündemine taşındı
“Gazetecilik Yapabilirsin Ama Basın Kartı Alamazsın”
Ege Basın Yayın Derneği Başkanı Aydan Yalçın, mevcut sistemin özellikle yerel medya çalışanlarını ve küçük haber kuruluşlarını dışladığını savundu.
Yalçın’a göre bugün Türkiye’de gazetecilik yapmanın önündeki en büyük engellerden biri, basın kartı kriterleri.
Çünkü mevcut sistemde bir gazetecinin basın kartı alabilmesi için:
- En az 5 çalışanı bulunan bir medya kuruluşunda çalışması,
- Belirli süre sigortalı gazetecilik yapması,
- Kurumsal şartları taşıyan bir yapıda görev alması gerekiyor.
Ancak tartışmanın merkezinde başka bir detay var.
“Haberin Kalitesine Değil Şirketin Büyüklüğüne Bakılıyor”
Sisteme yöneltilen en sert eleştirilerden biri şu:
Bir gazetecinin yaptığı haberin etkisine değil, çalıştığı kurumun büyüklüğüne bakılıyor.
Ege Basın Yayın Derneği Başkanı Aydan Yalçın, bu durumu şu sözlerle eleştirdi:
“Türkiye’de ülkeyi sarsacak haberler yapabilirsiniz ama eğer 4 kişiden az çalışan bir kurumdaysanız basın kartı alamıyorsunuz.”
Bu eleştiriler özellikle dijital medya, yerel haber siteleri ve bağımsız gazeteciler tarafından yüksek sesle dile getiriliyor.
“Çaycıya Kart Var, Muhabire Yok” Tepkisi
Basın sektöründe yaşanan en sert eleştirilerden biri ise “kadro sistemi” üzerine.
Eleştirilere göre:
- Büyük medya kuruluşlarında çalışan ancak aktif gazetecilik yapmayan kişiler kart alabilirken,
- Küçük medya kuruluşlarında çalışan saha muhabirleri sistem dışında kalıyor.
Bu durum medya dünyasında “çaycıya kart var, sahadaki gazeteciye yok” eleştirilerini yeniden gündeme taşıdı.
İzmir’deki Karar Tartışmayı Daha Da Büyüttü
İZELMAN otopark kararının ardından tepkilerin odağında sadece İletişim Başkanlığı değil, yerel yönetimler de yer aldı.
Çünkü ücretsiz otopark hakkının yalnızca resmi basın kartı sahiplerine verilmesi, sektördeki ayrışmayı daha görünür hale getirdi.
Birçok gazeteci uygulamanın:
- eşitlik ilkesine aykırı olduğunu,
- bağımsız medyayı dışladığını,
- yerel basını yok saydığını savunuyor.
Yerel Basın Alarm Veriyor
Özellikle ekonomik kriz sonrası yerel medya kuruluşları büyük darboğaz yaşıyor.
Reklam gelirlerinin düşmesi, artan maliyetler ve dijital dönüşüm baskısı nedeniyle birçok küçük haber platformu ayakta kalma mücadelesi veriyor.
Tam da bu süreçte resmi basın kartı kriterlerinin ağırlaştırılması, sektörde “küçük medya tasfiye ediliyor” yorumlarına neden oldu.
“Gazetecilik Patronun Gücüne Göre Ölçülmez”
Aydan Yalçın’ın açıklamalarında en dikkat çeken bölüm ise gazeteciliğin şirket büyüklüğüyle ölçülemeyeceği vurgusu oldu.
Yalçın, mevcut yapının doğrudan bağımsız gazeteciliği cezalandırdığını savundu.
Ege Basın Yayın Derneği’nin bu konuda girişimlerde bulunduğunu belirten Yalçın, basın kartı kriterlerinin yeniden düzenlenmesi gerektiğini ifade etti.
Talepler Neler?
Basın camiasının öne çıkan talepleri şöyle sıralanıyor:
- Basın kartında çalışan sayısı şartının kaldırılması
- Mesleki faaliyet odaklı değerlendirme yapılması
- Yerel medya çalışanlarının sisteme dahil edilmesi
- Bağımsız gazetecilere eşit hak tanınması
- Basın kartı süreçlerinin şeffaflaştırılması
“Gazeteci Kendi Sorununu Çözemiyorsa…”
Aydan Yalçın açıklamasında medya sektörüne de çağrıda bulundu.
Basın mensuplarının ortak hareket etmesi gerektiğini belirten Yalçın, şu ifadeleri kullandı:
“Gazeteci kendi sorununa çözüm ürettiremiyorsa vatandaşın sorunlarını nasıl gündeme taşıyacak?”
Bu çıkış, sosyal medyada kısa sürede çok sayıda gazeteci tarafından paylaşılmaya başladı.
Gözler Şimdi İletişim Başkanlığı’nda
Tartışmaların büyümesiyle birlikte gözler şimdi İletişim Başkanlığı’nın atacağı adımlara çevrildi.
Sektör temsilcileri, özellikle yerel medya çalışanlarını kapsayacak yeni bir düzenleme beklentisi içinde.
Basın camiası ise artık tek bir sorunun cevabını arıyor:
Gazetecilik gerçekten yapılan haberle mi ölçülecek, yoksa çalışılan şirketin büyüklüğüyle mi?
